Simply enter your keyword and we will help you find what you need.

What are you looking for?

Bezpieczeństwo w sieci

Każdego dnia podejmujemy wiele działań, które mają na celu ochronę naszych dzieci. Wozimy je do szkoły, towarzyszymy im na placach zabaw, kupujemy kaski i ochraniacze, wysyłamy w sprawdzone miejsca. Czytamy rankingi i przeglądamy opinie. Czy w równym stopniu dbamy także o bezpieczeństwo dzieci, gdy przebywają one w wirtualnej rzeczywistości?

Światy równoległe

Jak pokazują dane raportu The State of the World’s Children 2017: Children in a digital world organizacji UNICEF, obecnie co trzeci użytkownik sieci to dziecko. Internet został zaprojektowany dla dorosłych, jednak w większości używany jest przez dzieci – technologie cyfrowe coraz bardziej wpływają na życie oraz przyszłość najmłodszych. (…)” – zauważa Anthony Lake, Dyrektor Generalny UNICEF. W Polsce, w populacji młodego pokolenia, nie ma już prawie nikogo, kto nie korzysta na co dzień z Internetu, jak wynika z ogólnopolskich badań młodzieży Nastolatki wobec Internetu 3.0 (Badania zrealizowane przez Pracownię Edukacyjnych Zastosowań Technologii Informacyjno-Komunikacyjnych NASK w 2017 r., będące poszerzoną kontynuacją empirycznej eksploracji badań „Nastolatki wobec Internetu” z 2014 roku, które zostały zainicjowane i podjęte na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka, a przeprowadzone przez NASK i Pedagogium WSNS.) . Internet towarzyszy nastolatkom zarówno w domu (80%), w szkole (39,2%), jak i podczas spotkań towarzyskich u znajomych (32,4%), a także w miejscach publicznych, gdzie dostępna jest sieć WiFi (29,7%). W obliczu tych danych kwestią szczególnie ważną wydaje się dziś właściwa edukacja najmłodszych (oraz ich opiekunów) w zakresie bezpiecznego wykorzystania zasobów sieci. Tym bardziej że, jak pokazują wyniki tego samego badania, co 10. ankietowany przyznawał się do wysyłania intymnych zdjęć do cyberprzestrzeni, a co 4. nie powiadamiał nikogo o spotkaniach z osobą dorosłą, poznaną w Internecie (mimo iż większość badanych deklarowała świadomość zagrożeń z tym związanych). Ponadto większość ankietowanych była świadkiem (a stosunkowo duży odsetek także ofiarą) różnych form przemocy słownej w Internecie, o czym również najczęściej nikogo później nie informowali.

Internet jako źródło korzyści

Trudno przecenić korzyści płynące współcześnie z możliwości wykorzystania zasobów Internetu. Zarówno w sferze edukacji, jak i szeroko pojętej rozrywki, stanowi on narzędzie, bez którego niełatwo już wyobrazić sobie codzienne funkcjonowanie. Używany w sposób rozsądny i pod nadzorem dorosłych, Internet może wspierać dzieci i młodzież w rozwoju emocjonalnym i społecznym, poznawczym, a nawet fizycznym i motorycznym. Jak zauważa dr Maciej Dębski z Uniwersytetu Gdańskiego, obecnie istnieje cała gama (wcześniej niedostępnych w sytuacjach pozamedialnych) możliwości, płynących dla dzieci i młodzieży z używania mediów technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK). Należą do nich chociażby przeżywanie przez dzieci innowacyjnych doświadczeń wizualnych, które pozytywnie wpływają na wyobraźnię, stymulowanie inteligencji wizualnej dziecka, wizualizacji przestrzennej czy uwagi wzrokowej, (…) szerokie pozytywne wykorzystywanie TIK w przypadku dzieci z ograniczoną sprawnością, w tym sprawnością intelektualną (źródło cytatu). Niestety nie jest to jedyny wymiar kontaktu dzieci z cyberprzestrzenią.

Realne zagrożenia wirtualne

Brak kontroli ze strony rodziców, używanie urządzeń z dostępem do Internetu głównie jako źródła rozrywki, a przede wszystkim – tak duża ilość czasu, którą dzieci i młodzież spędzają na co dzień w sieci, nieuchronnie prowadzi wiele z nich do treści, do których nie powinny mieć dostępu. Szymon Wójcik, autor raportu „Zagrożenia dzieci i młodzieży w internecie” z 2017 r., do najważniejszych niebezpieczeństw, które dotyczą najmłodszych w sieci zalicza m.in. kontakt ze szkodliwymi treściami (pornografią, przemocą i innymi), pornografię dziecięcą, uwodzenie dzieci online (grooming), seksting (przesyłanie intymnych zdjęć lub filmów), przemoc rówieśnicza online (cyberprzemoc) oraz uzależnienie od internetu. Ponadto mogą do tego dojść nieprzewidziane straty finansowe, związane z nieznajomością długich i zawiłych regulaminów użycia aplikacji i gier, a także utrata dobrego imienia, spowodowana nieprzemyślanym zamieszczaniem w Internecie treści kompromitujących siebie lub innych. Sytuacja wydaje się jeszcze bardziej poważna, gdy zwrócimy uwagę na wiek, w którym współczesne nastolatki po raz pierwszy korzystały z wirtualnego świata.

Inicjacja internetowa a uzależnienie

Aktualnie średni wiek inicjacji internetowej polskich nastolatków to 9 lat i 7 miesięcy. Jak mówią autorzy przywołanego badania[1]młode pokolenie w świecie wirtualnym zostało „opuszczone” przez swoich rodziców, opiekunów, nauczycieli. Sami muszą nabywać sprawności w poruszaniu się w cyberprzestrzeni, ale także sami muszą się zmagać z potencjalnymi zagrożeniami i ich skutkami. Dlatego nietrudno wyobrazić sobie ewentualne szkody, które mogą płynąć z tak wczesnego kontaktu z Internetem. Jeszcze większym problemem wydaje się także perspektywa uzależnienia od wirtualnej przestrzeni, która wyraźnie skorelowana jest z wiekiem inicjacji internetowej. Im wcześniej dzieci zaczynają korzystać z Internetu, tym bardziej prawdopodobne jest, że się od niego uzależnią. Zdecydowana większość badanych nastolatków wykazywała mniej lub bardziej charakterystyczne wskaźniki uzależnienia, takie jak dłuższe niż planowane przebywanie w sieci (83,3%), korzystanie z Internetu jako sposób na poprawę nastroju (66,4%) a także poirytowanie, gdy Internet przestał działać lub nie było do niego dostępu (64,2%). Ponadto część nastolatków deklarowała, że okłamuje rodziców, rezygnuje z obowiązków szkolnych a nawet ze snu po to, by móc pozostawać w Internecie.

[1] Badania zrealizowane przez Pracownię Edukacyjnych Zastosowań Technologii Informacyjno-Komunikacyjnych NASK w 2017 r., będące poszerzoną kontynuacją empirycznej eksploracji badań „Nastolatki wobec Internetu” z 2014 roku, które zostały zainicjowane i podjęte na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka, a przeprowadzone przez NASK i Pedagogium WSNS.

Bezpiecznie w sieci

Obecnie do bezpieczeństwa najmłodszych w sieci przyczyniają się liczne akcje i kampanie społeczne, organizowane zarówno w Polsce, jak i na świecie, których zadaniem jest zwiększanie poziomu wiedzy na temat bezpiecznego wykorzystania zasobów sieci. Fundacja Digital University poświęciła temu zagadnieniu niemal cały rok 2017. W ramach kampanii Laboratorium Bezpiecznego Internetu T-Mobile, realizowanej pod honorowym patronatem Ministerstwa Cyfryzacji, uczniowie i nauczyciele z miejscowości o populacji do 50 tys. mieli możliwość dowiedzieć się m.in.: jak uniknąć przechwycenia danych z komputera, jakich treści nie należy publikować w Internecie, dlaczego nie powinno się zamieszczać w sieci zdjęć ośmieszających inne osoby oraz jak bronić się w sytuacji, gdy ktoś próbuje nas skrzywdzić.

Częstotliwość wykorzystania Internetu przez dzieci i młodzież, jak również okoliczności, w których do tego zwykle dochodzi, skłaniają badaczy do jednoznacznych wniosków. Bezpieczeństwo w sieci zależy przede wszystkim od odpowiedniego poziomu edukacji jej użytkowników. Bez umiejętności kontrolowania czasu, który dzieci spędzają w Internecie i monitorowania treści, do której mają dostęp, a także bez wiedzy na temat mechanizmów uzależnień od cyberprzestrzeni, rodzice i nauczyciele mają bardzo ograniczone możliwości koniecznej interwencji w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu dzieci w Internecie. Dzieci z kolei powinny mieć świadomość, kiedy Internet może być dla nich źródłem emocjonalnych i fizycznych zagrożeń, znać alternatywne formy spędzania wolnego czasu, ale też umiejętnie zarządzać tym, który spędzają w sieci.